ویجتی‌فای یک افزونه مرورگر ایرانی است که صفحه تب جدید را به داشبوردی با ساعت، تقویم شمسی، آب و هوا، قیمت ارز و طلا، فهرست کارها و بوکمارک تبدیل می‌کند. خیلی‌ها آن را با عنوان «متن‌باز و کاملا رایگان» می‌شناسند و ما هم قبلا در همین صفحه همین را نوشته بودیم. اما مجوز پروژه در شهریور ۱۴۰۵ عوض شد و حالا این توصیف درست نیست. در این نوشته مجوز فعلی ویجتی‌فای را بررسی می‌کنیم، روش نصبش را می‌گوییم و چند جایگزین آزاد را معرفی می‌کنیم.
ویجتی‌فای چه کاری انجام می‌دهد؟
بعد از نصب، هر بار که تب تازه باز می‌کنید به جای صفحه خالی یک داشبورد می‌بینید. ویجت‌ها قابل جابه‌جایی و تنظیم هستند و چون تقویم شمسی و قیمت‌های بازار ایران را دارد، بین کاربران فارسی‌زبان طرفدار زیادی پیدا کرده است. ساختن حساب کاربری اختیاری است و بیشتر ویجت‌ها بدون آن هم کار می‌کنند.
مجوز ویجتی‌فای چه می‌گوید؟
کد ویجتی‌فای روی گیت‌هاب در دسترس است، ولی در دسترس بودن کد به تنهایی نرم‌افزار را آزاد نمی‌کند. چیزی که حق کاربر را تعیین می‌کند مجوز است. ویجتی‌فای تا شهریور ۱۴۰۵ با مجوز MIT منتشر می‌شد که یک مجوز آزاد است. از آن به بعد مجوز پروژه به یک مجوز اختصاصی غیرتجاری تغییر کرد. طبق متن فعلی فایل LICENSE در مخزن پروژه:
- استفاده و تغییر فقط برای کارهای شخصی، آموزشی، پژوهشی و غیرتجاری مجاز است.
- هر نوع استفاده تجاری، حتی استفاده در کارهای داخلی یک کسب و کار، بدون اجازه کتبی ممنوع است.
- بازنشر نسخه اصلی یا تغییریافته در هر جایی، از گیت‌هاب تا فروشگاه افزونه‌ها، بدون اجازه ممنوع است.
- انتشار فورک یا نسخه تغییریافته، حتی اگر غیرتجاری باشد، اجازه کتبی لازم دارد.
نرم‌افزار آزاد یعنی کاربر چهار آزادی داشته باشد: اجرای برنامه برای هر هدفی، مطالعه و تغییر آن، بازنشر نسخه‌ها و انتشار نسخه تغییریافته. مجوز فعلی ویجتی‌فای سه مورد از این آزادی‌ها را محدود می‌کند. پس ویجتی‌فای کدش در دسترس است، اما نرم‌افزار آزاد نیست. با تعریف رایج متن‌باز هم جور درنمی‌آید، چون آن تعریف هم محدود کردن استفاده تجاری را نمی‌پذیرد.
رایگان بودن هم ربطی به آزاد بودن ندارد. یک برنامه می‌تواند هیچ هزینه‌ای نداشته باشد و همچنان دست کاربر را ببندد. نسخه‌هایی که پیش از تغییر مجوز با MIT منتشر شده‌اند همچنان آزادند، ولی نسخه‌های جدید تابع مجوز تازه هستند.
نصب ویجتی‌فای در فایرفاکس و کروم
اگر این محدودیت‌ها برایتان مهم نیست و فقط برای استفاده شخصی می‌خواهید نصبش کنید:
- فایرفاکس: صفحه ویجتی‌فای را در فروشگاه افزونه‌های فایرفاکس باز کنید، روی Add to Firefox بزنید و دسترسی‌ها را تایید کنید. بعد یک تب جدید باز کنید.
- کروم و مرورگرهای کرومیومی مثل بریو و اج: صفحه افزونه را در Chrome Web Store باز کنید و Add to Chrome را بزنید. اگر مرورگر پرسید صفحه تب جدید عوض شود یا نه، تایید کنید.
قبل از نصب فهرست دسترسی‌ها را نگاه کنید. طبق صفحه افزونه در فروشگاه فایرفاکس، ویجتی‌فای به سرورهای خودش، گیت‌هاب و google-analytics.com دسترسی می‌خواهد.
جایگزین‌های آزاد ویجتی‌فای
Tabliss
Tabliss یک صفحه تب جدید ساده و خوش‌ظاهر است با پس‌زمینه‌های عوض‌شونده، ساعت، آب و هوا، فهرست کارها، یادداشت و پیوندهای سریع. با مجوز GPL نسخه ۳ منتشر می‌شود و برای فایرفاکس، کروم و اج در دسترس است. تقویم شمسی و قیمت ارز ایران را ندارد.
Bonjourr
Bonjourr یک صفحه شروع مینیمال است که از ظاهر iOS الهام گرفته. ساعت، آب و هوا، نوار جستجو، نقل قول، یادداشت و پیوندهای سریع دارد و ظاهرش با جزئیات قابل تنظیم است. مجوزش GPL نسخه ۳ است و برای فایرفاکس، کروم، اج و سافاری منتشر شده است.
هر دو پروژه را می‌توانید بخوانید، تغییر دهید و نسخه خودتان را منتشر کنید. اگر ویجتی مثل تقویم شمسی برایتان مهم است، می‌شود آن را به یکی از همین پروژه‌ها اضافه کرد و با بقیه به اشتراک گذاشت. این دقیقا همان کاری است که مجوز فعلی ویجتی‌فای اجازه‌اش را نمی‌دهد.
پرسش‌های رایج
ویجتی‌فای رایگان است؟
بله، نصب و استفاده شخصی از آن هزینه‌ای ندارد. اما رایگان بودن با آزاد بودن فرق دارد.
ویجتی‌فای متن‌باز است؟
کدش را می‌شود دید، اما مجوز فعلی‌اش استفاده تجاری و بازنشر را ممنوع می‌کند. برای همین نه نرم‌افزار آزاد است و نه با تعریف رایج متن‌باز جور درمی‌آید.
استفاده از ویجتی‌فای در محل کار مجاز است؟
طبق متن مجوز، استفاده در کارهای داخلی یک کسب و کار هم استفاده تجاری حساب می‌شود و بدون اجازه کتبی سازنده مجاز نیست.
بهترین جایگزین آزاد ویجتی‌فای کدام است؟
اگر ظاهر ساده و سبک می‌خواهید Bonjourr را امتحان کنید و اگر ابزارهایی مثل فهرست کارها برایتان مهم است Tabliss را. هر دو آزادند و روی فایرفاکس و کروم کار می‌کنند.
این نوشته بر اساس متن مجوز مخزن ویجتی‌فای در مهر ۱۴۰۵ به‌روز شده است. اگر مجوز پروژه دوباره تغییر کند، این صفحه را هم به‌روز می‌کنیم.
نظرات آزاد
سیستم نظر آزاد و شفاف روی همین سایت است — بدون Disqus و بدون رهگیری شخص ثالث. نام کافی است؛ ایمیل اختیاری و منتشر نمیشود.